Yabancı Sözlere Karşılıklar Kılavuzu

 


.:: Türk Dil Kurumu - Yabancı Sözlere Karşılıklar Kılavuzu ::.

KATKI

   Dilimize girme eğilimi gösteren yabancı sözlere karşılık bulma çalışmalarına geniş katılımın sağlanması, konuya katkısı olabilecek herkesin görüşlerinin alınabilmesi amaçlanmaktadır.


   Sizden gelen öneriler, ilgili kurullarımızca dilimize uygunluğu ve işlerliği açısından değerlendirildikten sonra bu önerilerden uygun görülenler Türk Dili dergisinde yayımlanacak; daha sonra da Yabancı Sözlere Karşılıklar Kılavuzu'na ve Güncel Türkçe Sözlük'e eklenecektir.

 

   Karşılık önerilen yabancı sözün kökeni, özgün biçimi ve kullanım alanı mutlaka belirtilmelidir. Ayrıca yabancı sözün anlamı açık olarak verilmeli, mümkünse bu anlam basın yayın organlarından veya edebî metinlerden örnek cümlelerle desteklenmelidir.


   Yabancı sözün yardımcı fiillerle veya diğer sözlerle birleşik kullanımları varsa bunlar da verilmeli, bunlar için de karşılık önerilmelidir (sürpriz: şaşırtı; sürpriz yapmak: şaşırtmak gibi).


   Aynı yabancı sözden türeyen sözler varsa (panorama, panoramik; kaos, kaotik; dejenere, dejenerasyon; kreasyon, kriatif gibi) bunlar da belirtilmeli ve bunlara da birer karşılık önerilmelidir.


   Dilimize yerleşme eğilimi gösteren yabancı sözlere karşılık önerirken bu tür sözlerden bir bölümünün dilimizde zaten bir karşılığı olduğu (bodyguard: koruma; proses: süreç; bold: koyu; natürel: doğal; pozitif:olumlu/artı gibi) unutulmamalı, öncelikle ele alınan yabancı söz için dilimizde herhangi bir karşılık olup olmadığına bakılmalıdır. Bunun için yazı dilimizde, bölge ağızlarında, tarihsel metinlerde, çağdaş Türk lehçelerinde var olan söz varlığımız gözden geçirilmelidir. Bu konuda başta Derleme Sözlüğü ve Tarama Sözlüğü olmak üzere diğer ağız çalışmaları ve lehçe sözlükleriyle terim sözlükleri kaynak niteliğindedir. Bu eserlerden bir bölümüne Türk Dil Kurumu Genel Ağ sayfası üzerinden ulaşılabilmektedir. Bu kaynaktan bir karşılık bulunamazsa Türkçenin zengin ek ve köklerinden uygun bir karşılık türetilmelidir.

 

   Her durumda hem o kavramı tam olarak tanımlayabilecek hem de söyleyiş ve yazımındaki kolaylıkla dilin gelişimi içinde yaşayarak gündelik konuşma diline girebilecek karşılıklar bulma yoluna gidilmektedir.


   Yabancı Sözlere Karşılıklar Kılavuzu'nda yer alan yabancı sözler, bunların özgün biçimleri, kullanım alanları, anlamları ve karşılıklarına yönelik eleştiri ve önerilerinizi yskkatki@tdk.org.tr adresine bildirebilirsiniz. Kılavuzumuz sizlerin katkılarıyla gelişecek ve zenginleşecektir.

Türk Dil Kurumu