Milletlerarası (Kök) Türk Harfli Yazıtlar ve Güncel Sorunları Kongresi Bişkek’te Yapıldı

Milletlerarası (Kök) Türk Harfli Yazıtlar ve Güncel Sorunları Kongresi Bişkek’te Yapıldı

              Milletlerarası (Kök) Türk Harfli Yazıtlar ve Güncel Sorunları Kongresi, 25-29 Mayıs 2016 tarihleri arasında Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te Türk Dil Kurumu ve Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi iş birliğinde yapıldı. Kongre, 25 Mayıs 2016 Çarşamba günü saygı duruşu, İstiklal Marşı ve Kırgız Millî  Marşı ile 9.30’da başladı.

V98B6074 

Kongrenin açış konuşmasını Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Sebahattin BALCI yaptı. Rektör BALCI, konuşmasına 2016 yılının “medeniyet yılı” olarak ilan edildiğini ve iki yıl içinde Medeniyet Parkı’nın yapılacağını söyleyerek başladı. Prof. Dr. BALCI, “1995 yılında kurulan üniversitemiz hizmetlerine devam etmektedir. Türkler olarak dünyanın üç kıtasında yaşayan zengin medeniyetimizi gelecek nesillerimize aktarmak görevimiz var. Aradan geçen zaman içinde gerçeği bilmemiz kendi kaynaklarımıza bakarak önem teşkil etmektedir. Biz tarihimizi yazarken biz merkezli olmak isteriz. Bu kongre, Bilge Kağan ve diğer uluların yazdıklarını şimdiden öğrenip dersler çıkarmamız ve tarihimizi öğrenmemiz açısından çok önemli. Bilge Kağan o yıllarda ‘Üstte gök çökmese, altta yer delinmese, senin ilini, töreni kim yıkabilir...’ diyerek birlik mesajı veriyor. Bizim geleceğimiz açısından bu birlik ve beraberlik çok önemlidirifadelerinde bulundu.

V98B6052  

İkinci konuşmacı Kırgızistan –Türkiye Manas Üniversitesi Rektör Vekili Prof. Dr. Asılbek KULMIRZAEV’den sonra Türk Dil Kuruu Başkanı Prof. Dr. Mustafa S. KAÇALİN,Türk Dil Kurumu olarak farklı bir kimlik ve adla bulunmanın ilkini yaşıyoruz. Yazıt Bilimi Kolu olarak ne yapıyoruz?, Niçin burada bulunuyoruz? sorularıyla sözlerine başladı. 

 V98B6080                                                                                                                                                                                                                         V98B6098

 Prof. Dr. KAÇALİN, “Yazılı kaynakların iki belgesi vardır; taş yazılar ve kâğıt yazılar. Taşlar bildiğiniz gibi basit bir obje olarak görülmemeli. Orhun taşlarının bulunduğu yerde taş yoktu. Bu taşlar nasıl, nereden oraya gitti? Taşların zamanla silinmesi ile ilgili meseleler var. Taşlar yer değiştirdiği zaman kırılma, çatlama gibi sıkıntıları oluyor, taşların üzerindeki yazı silinmişse değişik tekniklerle eski yazının izleri nasıl tespit edilir. Bunların değerlendirilmesi bir meslek, bir iştir. Bunların bir kısmı ile sanat tarihçileri bir kısmı ile de arkeologlar uğraşıyorlar. Kâğıt yazıların saklanması, rutubetten, güneşten korunması, ciltlenmesi, değerlendirilmesi başlı başına bir çalışmadır. Yazıt Kolu, bu eserlerin sadece nesir tarafıyla ilgilenir ve öbür taraflarını bilmez diye bir şey yok. Bunu bilmek prizmanın çeşitli köşeleriyle okuyucuya sunulması ve nesillere iletmesi için beraber iş yapmak için burada bulunuyoruz. Yazıtlar kadar kütüphanelerdeki yazma eserlerle de ilgilenmek durumundayız. Son teknolojiye göre artık resimli telefon konuşması, yazı aktarılması her şey mümkün. Ama insanların bir araya gelmesi, temasta bulunması beraber iş yapması için bu toplantıları yapıyoruz.” diyerek bu toplantıların ehemmiyetini vurguladı.  

Kongrede sırasıyla Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Özel Kalem Başkan Yardımcısı Mira KARIBAEVA, Kırgızistan Cumhurbaşkanının kutlama mektubunu okudu. Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlık Özel Kalem Bilim, Din, Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkan Yardımcısı Zairbek ERGEŞEV, Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Dili Millî Komisyonu Başkanı Egemberdi ERMATOV’un açış konuşmalarından sonra “Göçebeler” adlı Türkiye Manas Üniversitesi belgeseli izlendi ve Yoğun diskleri (Cd)’leri izleyicilere dağıtıldı.

V98B6106 V98B6093 

Son açılış konuşmacısı olarak Türkiye Cumhuriyeti Bişkek Büyükelçisi Metin KILIÇ, “Siyasi ve ekonomik konjonktürü düşündüğümüzde Avrasya ağırlıklı olacağına  inanıyorum.” sözlerinden sonra Rektör Prof. Dr. BALCI, TDK Başkanı Prof. Dr. KAÇALİN ve Büyükelçi Metin KILIÇ karşılıklı kitap takdiminde bulundular.

7 8

 Kısa bir aradan sonra oturumlara başlandı. Oturumlar aşağıdaki program kapsamında  gerçekleşti:

11.00 – 12.00  Açılış Oturumu / Manas Oturumu

Oturum Başkanı: Prof. Dr. Gürer GÜLSEVİN

Prof. Dr. Cengiz ALYILMAZ: Yazıt Bilimci Kimdir?

Prof. Dr. Kadıralı KONKOBAEV: Eski Türk Orhun-Yenisey Yazıtları: Neticeler, Araştırmalar, Kruma, Öğrenim, Tanıtım Meseleleri (Байыркы түрк Орхон-Енисей жазма эстеликтери: жыйынтыктар, сактоо, коргоо, изилдөө, үйрөтүү, таанытуу маселелери).

Prof. Dr. Vang JİYE-Prof. Dr. Makalek ÖMÜRBEY açış oturumunda bildirilerini sundular.

 V98B6258

14.00 – 16.00 I. Oturum:  Bilge Tonyukuk Oturumu

Oturum Başkanı: Prof. Dr. Saadettin ÖZÇELİK

 Prof. Dr. Osman MERT: Köl Tigin ve Bilge Kağan Yazıtlarının Ortak Metinlerinde Anlamlı Elemanlar Düzeyinde Karşılaşılan Farklılıklar

Prof. Dr. Hatice ŞİRİN: Dağlık Altay Bölgesi Yazıtları: Yeni Okuma ve Anlamlandırma Denemeleri

Prof. Dr. Kubatbek TABALDİEV: Kırgızistan’daki Eski Türk Yazıtları Bulunan Bölgelerin Arkeolojisi (Байыркы түрк жазуулары табылган аймактардын археологиясы)

 

26 Mayıs 2016 Perşembe

09.30 – 10.30   II. Oturum / Bilge Kağan Oturumu

Oturum Başkanı: Doç. Dr. Funda KARA

 Prof. Dr. Gürer GÜLSEVİN: Eski Türkçe Metinlerde Kelime Başı h- Ünsüzü Göstermiş miydi?

Prof. Dr. Gülden SAĞOL YÜKSEKKAYA: Yazıtlarda Geçen İki Kelime Üzerine

Yrd. Doç. Dr. Nurdin USEEV: Manas Destanı’nda Köktürkçe Aracılığıyla Açıklanan Bark Sözü ve Eski Türk Mezarlık Geleneği

Dr. Negizbek ŞABDANALİEV: Yenisey Yazıtlarındaki Ağız Özellikleri (Енисей жазма эстеликтериндеги диалектилик өзгөчөлүктөр)

10.45 – 12.00   III. Oturum / Köl Tigin Oturumu

Oturum Başkanı: Prof. Dr. Kadıralı KONKOBAEV 

10

 

Prof. Dr. Tınçtıkbek ÇOROTEGİN: Türk Kağanlıkları ile Karahanlılar Arasındaki Tarihî Bağlantılar Hakkında (Түрк каганаттары менен Карахандыктар арасындагы тарыхый байланыштар жөнүндө)

Prof. Dr. Camgırbek BÖKÖŞEV: Eski Türk Orhun-Yenisey Yazıtlarındaki Felsefi Düşünceler (Байыркы түрк Орхон-Енисей жазма эстеликтериндеги философиялык идеялар)

Dr. Nepil BAZILHAN: Қазақстан, Моңғолия, Ресей, Қытай аумағында жаңадан табылған көне түрік бітік мәтінді кейбір ескерткіштер туралы

Kabılbek CUMABAEV: Кочкор жазма эстеликтеринин окулушу маселеси

11

 14.00 – 15.00 IV. Oturum / Bars Beg Kagan Oturumu

 Oturum Başkanı: Prof. Dr. Kubatbek TABALDİEV

 Prof. Dr. Zamira DERBİŞEVA: Türk Halklarının Mantalitesinin Dil Sistemine Yansıması (Тил системасында түрк элдеринин менталитинин чагылдырылышы)

 Prof. Dr. Kusein İSAEV: Doğu Ruhunu Yaşatan Türk İnsanı (Чыгыш рухун жашаткан түрк инсаны)

V98B6490

 Değerlendirme Oturumu (Yollug Tigin Oturumu)nda konuşmacı Prof. Dr. Kadırali KONKOBAEV bu toplantının Kırgızistan tarihinde Köktürklerle ilgili ilk toplantı olduğunu vurgulayarak bildirilerin içerisindeki bilgilerin çok önemli olduğunu, Eski Türk Yazıtları alanında yeterli uzman bulunmadığından Manas Üniversitesi ve Türk Dil Kurumunun bu konuyu ele almasının kayda değer olduğunu belirtti. 

 Türkiye, Kırgızistan, Kazakistan ve Çin Halk Cumhuriyeti’nden 20 bilim adamının katıldığı ve 18 bildirinin sunulduğu kongrenin tavsiye niteliğinde olan sonuç bildirgesini Oturum Başkanı Prof. Dr. Cengiz ALYILMAZ sundu. Buna göre;

 1. Kırgızistan’daki ve diğer ülkelerdeki (Moğolistan, Rusya Federasyonu, Kazakistan, Çin Halk Cumhuriyeti vb.) (Kök)türk harfli yazıtların önemli bir kısmı açık alanlarda bulunduğundan ciddi şekilde tahrip olmuşlardır. (Kök)türk harfli yazıtlarla ilgili acilen koruma önlemleri alınmalıdır.

 2. Bugün farklı ülkelerin sınırları içinde yer alan (Kök)türk harfli yazıtların yerleri, sayıları, mevcut durumları tespit edilip akıllı haritaları ve envanter kayıtları hazırlanmalıdır.

 3. (Kök)türk harfli yazıtlar albümler ve kataloglar hâlinde çok dilli olarak yayımlanmalı; yayınlar yapılırken ortak yöntem takip edilmelidir.

14 Custom

 4. (Kök)türk harfli yazıtlarla ilgili çalışmalarda alan araştırmaları son derece önemlidir. (Kök)türk harfli yazıtlarla ilgili alan araştırmaları farklı disiplinlerden bilim adamlarının iş birliği ile gerçekleştirilmelidir.

 5. (Kök)türk harfli yazıtların okuma ve anlamlandırılmalarında tarihî ve çağdaş Türk lehçe ve ağızlarının söz varlığından yararlanılmalıdır.

 6. TDK tarafından Yazıt Bilimi Kolu’nun kurulması ve 3 yıldan beri faaliyet göstermesi son derece sevindiricidir. Ancak Türkiye’deki ve Türk Cumhuriyetleri’ndeki üniversitelerde yazıt bilimi ile ilgili merkezler kurulmalı; buralarda hem yazıtlarla ilgili araştırma ve incelemeler yapılmalı hem de yazıt bilimciler yetiştirilmelidir.

 Prof. Dr. Cengiz ALYILMAZ oturumu ve kongreyi “Hedef kitlemize mesajı iletemedik ama Türk Dil Kurumu olarak Yazıt Bilimi Uygulama Kolu olarak büyük bir coşkuyla geldik ve aynı coşkuyu burada bulduk.” diyerek kongre kapanış konuşmasını yaptı. Oturumların bitiminden sonra katılımcılara teşekkür belgesi takdim edildi ve toplu fotoğraf çekildi.

V98B6310

 

TDK mensupları, KTMÜ yönetimi ve Edebiyat Fakültesi öğretim üyeleri  bir araya gelerek iş birliği alanlarının tespiti konusunda görüşme toplantısı yaptı.

V98B5970

  Toplantıya KTMÜ Rektörü Prof. Dr. Sebahattin BALCI, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Anvarbek MOKEEV, Erzurum Atatürk Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Sait KELEŞ, KTMÜ Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Layli ÜKÜBAEVA, TDK Yazıt Bilimi Kolu Başkanı Prof. Dr. Cengiz ALYILMAZ, TDK Türk Yazı Dilleri ve Ağızları Kolu Başkanı Prof. Dr. Gürer GÜLSEVİN, TDK Dil Bilimi ve Dil Bilgisi Kolu Başkanı Prof. Dr. Saadettin ÖZÇELİK, Bilimsel Çalışmalar Müdürü Yaşar YILMAZ ve KTMÜ Edebiyat Fakültesi bölüm başkanları ile öğretim elemanları katıldı.

17 Custom

  Milletlerarası (Kök) Türk Harfli Yazıtlar ve Güncel Sorunları Kongresine katılan bilim heyetince 27-29 Mayıs 2016 tarihlerinde Araştırma İnceleme Gezisi gerçekleştirildi. Alan gezisi, Yazıt Bilimi Uygulama Kolu Başkanı Prof. Dr. Cengiz ALYILMAZ’ın rehberliğinde Burana Kulesi ve Çolpan Ata’da epigrafik incelemelerde bulunarak başlandı.

  Heyet Isık-Köl’de konakladıktan sonra 28 Mayıs 2016 günü Kraewki Müzesi, Hüseyin Karae Müzesi ve Karakol Müzelerini gezerek Karakol’da Eski Türk varlıkları üzerinde incelemelerde bulundu. Daha sonra Yedi Öküz (Ceti Ögüz) Kanyonu’na gidilerek Kırgızların göçebe hayatı yerinde görüldü. “Ata-Beyit Şehitliği ve Müzesi” ile dünyaca ünlü Kırgız yazarı Cengiz AYTMATOV’un anıt mezarı da katılımcılar tarafından ziyaret edildi.

18 19
20 21